Grunnþjónustan varin

Leikskólar og dagforeldrar í Reykjavík bjóða 7400 börnum nám og umönnun á hverjum degi. Faglegt starf er með því besta sem gerist og foreldrar koma börnum sínum í leikskóla á öðru aldursári. Þjónusta við foreldra er framúrskarandi, foreldrar sýna í þjónustukönnunum að þeir eru afar ánægðir og yngstu Reykvíkingarnir fá menntun og umönnun sem þeir búa að til framtíðar. 

Vegna nýrrar stöðu í efnahagslífinu lagði borgastjórn strax áherslu á að verja grunnþjónustuna. Við afgreiðslu fjárhagsáætlunar í janúar sl. var því einsýnt að standa vörð um grunnþjónustu leikskóla og dagforeldra, 8 stunda vistun, en draga frekar úr niðurgreiðslum fyrir þá viðbótarþjónustu sem veitt er. Þetta er sú tillaga sem talin er vera minnst íþyngjandi fyrir foreldra. 

Fyrsti hálftíminn hækkar minnst 


Gjaldskrá leikskóla Reykjavíkurborgar fyrir grunnþjónustu, 8 stunda vistun, mun haldast óbreytt. Áfram verður veittur 100% systkinaafsláttur en Reykjavíkurborg er eina sveitarfélagið sem veitir þannig afslátt fyrir barnmargar fjölskyldur. Allir aðrir afslættir fyrir einstæða foreldra, námsmenn og öryrkja haldast óbreyttir. Fæðisgjald er einnig óbreytt. 

Foreldrar í Reykjavík munu því áfram greiða lægstu leikskólagjöld á Íslandi fyrir 8 stunda dvöl eða skemur í leikskóla eða að meðaltali 5-13% af raunkostnaði. Líklegt er að einhverjir foreldrar þurfi að kaupa hálftíma umfram 8 stundir til að komast til og frá vinnu. Gjaldskráin endurspeglar það og hækkunin því minnst fyrir þennan hálftíma. Þannig hækkar gjaldskráin fyrir þessa foreldra aðeins frá 1077 kr. til 2.598 kr. eftir stöðu foreldra. Vakin er athygli á því að alls eru 7.400 börn í leikskólum borgarinnar og þar af eru aðeins tæplega 200 börn, eða minna en 3% í 9,5 stunda vistun. 

Dvelja rúmlega 7 tíma á dag 

Kannaður hefur verið raunverulegur dvalartími barna í leikskólum til samanburðar við þann tíma sem foreldrar greiða fyrir. Foreldrar hafa alltaf keypt lengri vistunartíma en þeir nýta í raun. Fram kom í könnun sem gerð var í febrúar á þessu ári að þessi munur er að verða enn meiri. Foreldrar greiða nú að jafnaði fyrir klukkustund lengur en börnin dvelja í leikskólanum, þ.e. þeir kaupa að meðaltali 8,4 klst. vistun fyrir börn sín en daglegur dvalartími þeirra er að meðaltali 7,14 klst. 

Foreldrar eru þannig að kaupa öryggisventil, tíma umfram það sem nýtt er, aðeins til öryggis. Mjög kostnaðarsamt er fyrir sveitarfélagið að niðurgreiða þjónustu sem ekki er nýtt. Sum sveitarfélög hafa kosið að veita ekki þjónustu eftir að grunnþjónustu lýkur en borgin vill fremur bjóða viðbótarþjónustuna áfram, en hækka kostnaðarhlutdeild foreldra í staðinn. 

Tími ákvarðana 
Það standa allir frammi fyrir erfiðum ákvörðunum, hvort sem þeir er hjá hinu opinbera, í fyrirtækjum og á heimilum. Efnahagsástandið þrengir að. Einhverjir hafa gagnrýnt, þó sérstaklega fulltrúar ríkisstjórnarflokkanna í borgarstjórn, að þessi aðgerð bitni á þeim síst mega sín þrátt fyrir að 8 tímarnir séu lægst verðlagðir á landinu. Leikskólarnir í Reykjavík taka til sín um 9 milljarða af útsvarstekjum Reykvíkinga eða nærri 20%. 

Til að tryggja að grunnþjónusta sé varin verður að skoða allar mögulegar leiðir og stórir dýrir málaflokkar geta ekki verið undanskildir. Án skýrrar forgangsröðunar eða upplýsinga um heildarhugsun byrjar ríkisstjórn Íslands hins vegar á því að leggja álögur á neyslu allra Íslendinga sem leggjast á barnafjölskyldur ekki síður en aðra. Álögur sem hafa tvöföld áhrif enda hækkar vísitalan mjög við þessar fyrstu skattahækkanir. Ríkisstjórnin velur að hækka gjöld og skatta, byrjar á að leggja álögur áður en að skilgreint er hvort hægt sé að skera burt þjónustu eða umsvif hjá hinu opinbera. Forgangsröðun ríkisstjórnarinnar er alls ekki í þágu þeirra sem minna mega sín.

Greinin birtist í Morgunblaðinu 30. maí 2009.