Pistlar

Skyldulesning fyrir okkur öll

Financial Times, sem er virtasta viðskiptatímarit vesturlanda ásamt The Wall Street Journal, birti í morgun leiðara sem fjallar um Icesave og stöðu Íslendinga. Leiðaraskrif FT eru með virtustu viðskiptaskrifum sem koma út á prenti.

Textinn ætti að vera skyldulesning fyrir alla á Íslandi og tók ég mér því það bessaleyfi að þýða greinina og birta hér að neðan. (Mistök í þýðingu, ef einhver eru, eru mín.)

Skilaboðin í leiðaranum eru skýr: Evrópureglum verður ekki bjargað með því að þjösnast á Íslendingum og henda þeim í skuldafangelsi.

 

Ekki setja Ísland í skuldafangelsi

Ólafur Ragnar Grímsson, forseti Íslands, hafnaði í þessari viku lögum sem áttu að jafna ágreining lands hans við Bretland og Holland út af hinu auma Icesave máli. Í sannleika sagt átti hann lítið val: fjórðungur kosningabærra manna á Íslandi, sem er mjög svo sjálfstætt fólk, hafði undirritað áskorun til hans þess efnis að hafna lögunum. Þetta eru mótmæli af þeirri stærðargráðu sem enginn leiðtogi getur litið framhjá.

Lögin fara nú í þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem þeim verður líklega hafnað. Þetta getur hugsanlega kennt hollenskum og breskum stjórnvöldum takmörk þess hversu langt er hægt að ganga fram með ofbeldi, en gerist þó of seint til að það komi raunverulega nokkrum að gagni.

Landsbankinn bauð upp á Icesave reikninga sína á grundvelli evrópskra „passporting? reglna, sem gera erlendum bönkum kleift að opna útibú að því gefnu að þeir uppfylli reglur eftirlitsaðila heima fyrir og taki þátt í tryggingakerfi innistæðueigenda heimalandsins. Hins vegar, eins og hrunið í október 2008 sýndi, var áhætta Landsbankns langtum meiri en sú upphæð sem íslenska innistæðutryggingakerfið gat mögulega ráðið við að greiða.

Í júní samþykktu Bretar og Hollendingar að veita innlánstryggingasjóðnum 15 ára lán til að endurgreiða innlánseigendum Icesave, en heimtuðu á móti að íslenska ríkið ábyrgðist lánið sem hefði skuldsett skattgreiðendur á Íslandi fyrir meira en einum þriðja af árlegum útflutningi landsins (endaleg upphæð yrði hugsanlega lægri, en það færi eftir þeirri upphæð sem kæmi út úr sölu eigna Landsbankans). Íslenski löggjafinn samþykkti ábyrgðina eftir að hafa takmarkað hana við hlutfall hagvaxtar á líftíma lánsins. Þegar bresk og hollensk yfirvöld sættust ekki á að ábyrgðin rynni út án þess að lánið væri mögulega greitt að fullu, var lögunum breytt í ásættanlegt form fyrir lánveitendur – en ekki fyrir herra Grímsson eða fyrir flesta Íslendinga.

Það er erfitt að gera sér grein fyrir mikilvægi þess að taka Ísland sem dæmi. Fyrir lánveitendurna eru upphæðin hjákátleg: í heildina er hún 3,9 milljarðar punda, eða sem nemur einum hundraðshluta af því sem eingöngu Bretland mun taka að láni á þessu og næsta ári. Örlítill nágrannakærleikur væri nánast ókeypis fyrir Amsterdam og London.

Þeir (Bretar og Hollendingar, innskot) eru ekki heldur saklaus fórnarlömb. Breskir og Hollenskir bankar högnuðust gríðarlega á reglunum. Ef þeir hefðu  farið á höfuðið á sambærilegan máta (og gerðist fyrir Ísland, innskot) væri óðs manns æði að ímynda sér að ríkisstjórnir þeirra tækju á sig hundruð milljarða í skuldir til þess að bjarga erlendum innlánseigendum og það er aumkunarvert að krefjast þess hins sama af löskuðum nágranna.

Ísland hefur verið undir byssukjafti frá byrjun. Lán frá Póllandi, norrænum nágrönnum og Alþjóðagjaldeyrissjóðnum (AGS) eru háð jákvæðri umfjöllun AGS sem aftur á móti eru háð jákvæðri lausn Icesave. Líflína, sem felst í Evrópusambandsumsókn, er því í gíslingu, háð velvild Breta og Hollendinga.

Landsbankinn sýndi að Evrópa verður að endurskoða eigin lög til að ná fram traustara jafnræði. Það mun ekki gerast með því að setja Ísland í skuldafangelsi.